Więźba to element dachu, któremu należy się szczególna ochrona. Jej drewnianą konstrukcję należy chronić przed wilgocią, grzybami, szkodnikami oraz przed ogniem. Większość z nas ma świadomość jak wielkim zagrożeniem jest ogień, jednak pozostałe czynniki bywają lekceważone a mogą być groźne.
Drewno to materiał o dużych walorach estetycznych, łatwo dostępny i łatwy w obróbce. Wykonuje się z niego konstrukcje domów lub ich fragmenty, elementy wykończeniowe, architekturę ogrodową i meble a nawet całe domy. W dachu – więźbę i pokrycie z gontu drewnianego.
Jednakże drewno to także materiał łatwopalny podatny na korozję biologiczną i nieodporny na działanie wilgoci. Dlatego szczególną uwagę należy przywiązywać do ochrony elementów drewnianych, w szczególności elementów konstrukcyjnych.
Rozwój grzybów (w ogóle korozja biologiczna) może mieć bardzo groźne skutki. Stropy i więźby przez nie zainfekowane uginają się, a podłogi wypaczają. W pomieszczeniach unosi się nieprzyjemny zapach. Grzyby szpecą drewno i powodują zwiększenie wilgotności, co może zaowocować chorobami groźnymi dla ludzi i zwierząt.
Szkodliwe dla zdrowia są zarodniki grzybów unoszące się w powietrzu. Wreszcie korozja biologiczna może doprowadzić do znacznego osłabienia, a nawet zniszczenia konstrukcji dachu.

Impregnaty

Impregnaty do drewna można zaliczyć do produktów biobójczych, które ustawa o produktach biobójczych definiuje jako substancję czynną lub preparat zawierający co najmniej jedną substancję czynną, w postaciach, w jakich są dostarczone użytkownikowi, przeznaczony do niszczenia, odstraszania, unieszkodliwiania, zapobiegania działaniu lub kontrolowania w jakikolwiek inny sposób organizmów szkodliwych przez działanie chemiczne lub biologiczne.
Impregnaty do drewna mogą być zaliczone do następujących kategorii i grup produktów biobójczych:
Kategoria III. Produkty biobójcze do zwalczania szkodników – Grupa 18. Produkty biobójcze stosowane do zwalczania stawonogów (np. owadów, pajęczaków, skorupiaków).
Kategoria II. Produkty konserwujące- Grupa 8 Produkty stosowane do konserwacji drewna. Produkty do konserwacji drewna (pochodzącego z tartaków, również na etapie przetwarzania w tartaku) lub wyrobów drewnianych w celu zwalczania organizmów lub zabezpieczenia przed organizmami, które niszczą lub szpecą drewno.
Impregnaty są preparatami chemicznymi wnikającymi w strukturę drewna, ze względu na funkcje jakie pełnią, dzieli się na: jednofunkcyjne – zwalczają jeden czynnik; mogą być impregnaty ochrony biologicznej (zawierają biocydy, które zwalczają jeden lub kilka rodzajów organizmów, najczęściej grzyby, pleśnie, owady, glony lub porosty), impregnaty ogniochronne (działają na zasadzie poboru ciepła i obniżenia stężenia tlenu i gazów palnych w strefie ognia. Według klasyfikacji PN–B–02874 po użyciu takich preparatów do drewna i sklejki uzyskuje się cechy materiałów niezapalnych. Preparaty działające w inny sposób powodują samogaśnięcie drewna po usunięciu źródła ognia. Nasączone nim drewno nie pali się a jedynie zwęgla pod wpływem wysokiej temperatury), wodochronne (posiadają w swym składzie żywice lub woski, które utrudniają przedostawanie się wody w głąb drewna), lecznicze (stosowane doraźnie na powierzchniach już zainfekowanych do zwalczania grzybów, glonów, pleśni i owadów; dwufunkcyjne – zwalczają dwa czynniki; trójfunkcyjne – zwalczają wszystkie czynniki, nazwa pochodzi od trzech podstawowych grup zagrożeń: ognia, owadów oraz grzybów. Wiele współczesnych impregnatów to mieszaniny substancji chemicznych, które łączą w sobie wszystkie funkcje.
Działanie impregnatu polega na tym, że wypełnia pory drewna i odtrąca cząsteczki wody. Zawiera środki grzybobójcze zwalczające szkodniki z grupy pleśni i grzybów. Preparat wiąże się z drewnem (zjawisko wymiany jonowej) po upływie 2–3 dni od momentu naniesienia i staje się praktycznie niewymywalny.
Impregnaty ze względu na użyty rozpuszczalnik, dzieli się na 3 rodzaje: wodorozcieńczalne, inaczej nazywane są impregnatami solnymi. Nazwę zawdzięczają swojemu składowi – są to najczęściej roztwory soli nieorganicznych. Impregnaty wodorozcieńczalne łatwo wnikają w drewno, są najczęściej bezwonne i niepalne oraz są mniej szkodliwe dla organizmu ludzkiego. rozpuszczalnikowe – rozpuszczalnikiem jest najczęściej benzyna lakowa, która powoduje, że impregnat wnika głęboko w drewno. W skład chemiczny impregnatów mogą wchodzić żywice alkidowe, tolylfluanid, dichlofluanid, cyflutryna, rozpuszczalniki, pigmenty, środki pomocnicze lub sole amonowe kwasu fosforowego i siarkowego, mocznik, związki boru. Są łatwopalne i mają silny zapach. olejowe – tworzą na powierzchni warstwę wodochronną, mają właściwości toksyczne. Są łatwopalne.
Właściwie wszystkie środki ochrony drewna są szkodliwe dla ludzi, ale tylko do czasu wchłonięcia się w materiał, wyschnięcia. Po określonym czasie nie są toksyczne i nie stanowią zagrożenia. Pomieszczenia podczas i po zastosowaniu impregnatu należy jednak wietrzyć do zaniku zapachu. Dopuszczone do obrotu detalicznego są tylko środki mniej toksyczne.
Impregnaty dostępne są pod postacią proszku przygotowanego do rozcieńczenia, płynu, pasty, oleju. Te w postaci proszku rozcieńcza się odpowiednim rozpuszczalnikiem (wodą, benzyną) zgodnie z zaleceniami producenta. Impregnaty bywają bezbarwne lub koloryzujące drewno, na przykład na zielono lub brązowozielono.

Metody Impregnacji

Metoda kąpieli

to powszechnie stosowany sposób powierzchniowego impregnowania drewna. Polega ona na nasycaniu drewna przez całkowite zanurzenie w określonym środku impregnacyjnym. Czas pozostawania drewna w preparacie zależy przede wszystkim od jego zdolności penetracji w drewno i wynosi od kilku do kilkudziesięciu minut. Temperatura podczas impregnacji powinna być dodatnia, przy czym zależy ona od użytego preparatu. Najczęściej nasycanie metodą kąpieli prowadzi się w temperaturze pokojowej (w zbyt niskiej temperaturze substancje biologicznie aktywne ulegają strąceniu i zabieg impregnacyjny staje się bezcelowy z punktu widzenia bioochrony). Drewno impregnuje się zwykle w specjalnych wannach wykonanych z materiałów odpornych na działanie chemikaliów, a jego załadowanie i wyładowanie powinno się odbywać w sposób zmechanizowany.

Metoda smarowania

(malowania) polega na kilkakrotnym posmarowaniu całej powierzchni materiału cieczą impregnacyjną. Smarowanie powierzchni drewna wykonuje się za pomocą pędzla lub szczotki o przedłużonej rękojeści.

Metoda polewania

to kolejny sposób powierzchniowego impregnowania drewna. Polega ona na nanoszeniu preparatu za pomocą urządzenia natryskowego na całą powierzchnię zabezpieczanego materiału w sposób całkowicie zmechanizowany. Czas polewania i jego częstotliwość zależą od rodzaju drewna oraz zastosowanego środka. Jednym z wysoko zaawansowanych technicznie wariantów tej metody jest realizowany w układzie zamkniętym natrysk elektrostatyczny, innym – wielostrumieniowe polewanie. Ten ostatni sposób stosuje się na przykład do preparatów wodorozcieńczalnych.

Metody próżniowo-ciśnieniowe

Nazwa wzięła się stąd, że impregnat aplikowany tymi metodami wnika na dość znaczną głębokość; większą, niż w przypadku metod powierzchniowych: kąpieli, natrysku i smarowania. Niektórzy podają wręcz, że przenika on materiał na wskroś. W rzeczywistości przenika w całości tylko elementy o niewielkich przekrojach i niektórych (nie zawierających tak zwanej twardzieli) gatunków drzew. W przypadku sosny i świerku nasycona zostaje bielasta, czyli zewnętrzna warstwa drewna. Część twardzielowa (wewnętrzna) nie poddaje się impregnacji. Mimo tego impregnacja wgłębna zabezpiecza dostatecznie zarówno drewno na konstrukcje budowlane (np. więźbę), jak i stosowane na zewnątrz, także mające kontakt z gruntem (np. architekturę ogrodową).

Metoda natryskiwania

jeżeli natomiast sami impregnujemy konstrukcję na placu budowy to warto już po wykonaniu pokrycia dachu dodatkowo zabezpieczyć drewno poprzez natrysk. Deszcz już nam nie wypłucze impregnatu, a dodatkowo zabezpieczymy wszystkie wręby, zaciosy i złącza, które powstały w trakcie robót ciesielskich. Do natryskiwania możemy wykorzystać przenośny zbiornik z pompką stosowany do opryskiwania drzew owocowych. Nasze drewniane konstrukcje dachów czy stropów będą wtedy trwałe gdy je solidnie zaimpregnujemy. Nie możemy tego zlekceważyć.